پیوند ها
تقویم فرهنگی

اصفهان پایتخت تئاتر ایران: یادنامه ای درباره «تئاتر اصفهان »

.........................................................................................محمدرضا فرهمند
esfahan.jpg

                                              تصویری از اجرای «بینوایان» 

امروز هنگانی که از «تئاتر اصفهان» سخن به میان می آید، اغلب بلافاصله شیوه خاصی از اجرای نمایش، که به «کمدی اصفهانی» مشهور است، به ذهن متبادر می شود. که این اتفاق نه فقط در اذهان عموم، که حتی در میان خواص، فرهنگیان و دانشگاهیان نیز به یک باور و بیشتر از آن، به یک واقعیت تاریخی، بدل شده است.  در حالی که، کمتر کسی از پیشینه طولانی ودرخشان تئاتر در اصفهان آگاه است. این شاید بدلیل کم کاری پژوهشگران و تاریخ نگاران عرصه نمایش، در زمینه  تئاتر  اصفهان است، که ایشان هم تحت تاثیر آنچه که بعنوان «تئاتر اصفهانی» در افواه، جا افتاده است و در رسانه ها (بویژه تلویزیون) معرفی شده است، بهای چندانی به آن نمی دهند. سعی من در این مجال بر این است که بتوانم تصویری نزدیک تر به واقعیت، از آنچه در دوره زمانی مشخصی بر تئاتر اصفهان گذشته است، تجسم نمایم. لازم به یاد آوریست که، هدف از نگارش این مطلب کوتاه ارائه مقاله ای علمی-تاریخی در باب تاریخ تئاتر اصفهان نیست، بلکه صرفا اشاره ای است به فصلی از تاریخ هنر ایران که بصورت جامع، علمی و آکادمیک،  به آن پرداخته نشده است و در نتیجه آگاهی صحیح و کاملی از آن نداریم.

  البته بجاست که از زحمات پژوهشگران و محققانی هم که در این زمینه تلاشهای ارزشمندی به عمل آورده اند قدردانی شود، بویژه: لئون میناسیان، دکترپرویز ممنون و ناصر کوشان. مقالات و مصاحبه هایی هم بصورت پراکنده موجود است ( برای مثال: مقالات احمد بیگدلی و مصاحبه با محمد رحیم اخوت) و نیز تعدادی پایان نامه دانشجویی، که در آنها به تئاتر اصفهان پرداخته شده است. خود نگارنده هم در«پایان نامه» تحصیلات تئاتری ام، همچنین در کتابها و مقالات گوناگون،  درباره این مقطع مشخص از تاریخ تئاتر ایران، نوشته ام و امیدوارم در آینده نزدیک بتوانم این مهم را آنچنانکه شایسته و بایسته است بجا آورم و پژوهشی را که سالهاست در دست تدوین دارم، به انجام رسانم تا چاپ شود و در اختیار علاقمندان قرار گیرد؛ با این امید که انگیزه و سرآغازی  باشد برای محققان، پژوهشگران و دانشگاهیان عرصه تئاتر ایران، تا کمبود مطلب  موجود، در منابع مکتوب  را جبران نمایند. درپایان این مقاله هم تعدادی از منابع در دسترس پیرامون تئاتر اصفهان را که در همین نوشته هم مورد استفاده قرار گرفته اند، معرفی خواهم کرد. لازم به ذکر است که متاسفانه اکثر منابع موجود دارای نواقص و حتی اشتباهات فراوانی است که تقریبا در همه آنها هم تکرار شده است. از آنجاییکه آرشیو و تعداد زیادی از اصل اسناد و مدارک  «تماشاخانه اصفهان»، در اختیار من است؛ خود را ملزم می دانم که در زمان وجایگاهی مناسب، این واقعیتهای تاریخی را منتشر کنم تا برخی از اشتباهات ثبت شده را، تصحیح نمایم. به امید آن روز!

  ادامه آنرا در ادامه مطلب بخوانید.


برچسب‌ها: تاریخ فرهنگی, تناتر معاصر اصفهان, هنرمندان, بزرگان موسیقی
ادامه مطلب
[ جمعه هفتم تیر 1392 ] [ 10:27 AM ] [ نوشته شده توسط نیلوفر رهگذر ]

یک ماه پس از آغاز بنای دارالفنون در ۱۲۶۶ه.ق. امیرکبیر صدراعظم باکفایت ایران زمین، به «جان داودخان» ارمنی، داوید داویدیان، مأموریت داد به کشور اتریش و پروس برود و معلمانی برای تدریس در دارالفنون استخدام کند. امیرکبیر تجربه تلخی از نفوذ بیگانگان در ایران داشت و مخالف سرسخت استخدام معلم از کشورهای انگلستان، فرانسه، و روسیه تزاری بود. از این رو برای استخدام معلم کشور اتریش را برگزید، چون این کشور در مسائل ایران کاملا بی طرف بود. امیرکبیر عقیده داشت معلمان خارجی باید فقط به تدریس بپردازند و از دخالت در امور سیاسی ایران بپرهیزند.
امیرکبیر در شوال ۱۲۶۶ه.ق اختیارنامه ای به جان داودخان داد که در قسمتی از اختیارنامه چنین نوشته است:
عالی جاه فطانت و ذکاوت همراه زیده المسیحین مسیوجان داود مترجم اول دولت علّیه ایران را مرقوم میشود که چون برای مکتب خانه پادشاهی که در مقر خلافت باهره بنیان شده است، شش معلم که کمال مهارت و وقوف داشته باشند و از قرار بتفصیل؛ معلم نظام پیاده یک نفر، معلم حکمت و جراحی و تشریح یک نفر، معلم هندسه یک نفر، معلم علم معدن یک نفر، معلم توپخانه یک نفر، معلم سواره نظام یک نفر ضرور و در کار است، لهذا آن عالی جناب از جانب شرافت جوانب اولیای دولت علّیه مأمور و مرخص است که به مملکت شما(اتریش) و پروس رفته، معلم های مزبور را از قرار تفصیل فوق تا مدت پنج تا شش سال اجیر کرده با مخارج آمدن و رفتن نوشته به آنها داده هر قراری که عالی جاه به آنها بدهد در نزد اولیا دولت ابدمدت مقبول و ممضی است.
حرره فی شهر شوال ۱۲۶۶ه.ق.


ادامه مطلب
[ جمعه بیستم اردیبهشت 1392 ] [ 1:36 AM ] [ نوشته شده توسط نیلوفر رهگذر ]

پس از بررسي دو پرونده مسجد جامه اصفهان و برج گنبد قابوس در سي و ششمين اجلاس كميته جهاني يونسكو -2012، اين دو اثر به عنوان چهاردهمين و پانزدهمين آثار ايران در تاريخ 10 تير 91 در فهرست ميراث جهاني يونسكو ثبت شد.

كارشناسان يونسكو،گنبد قابوس را يادگاري از تمدن قرن دهم ميلادي دانستند كه به عنوان يك شاهد منحصر به فرد از يك سنت با اهميت است. مسجد جامع اصفهـان نيز به عنوان بنايي از قرن هشتم تا قرن 18 ميلادي و به عنوان يكي از قديمي ترين مساجد جامع ثبت يونسكو شد.

آثار ثبت شده ايران در فهرست ميراث جهاني يونسكو:

1- چغارنبيل(دورانتاش)،خوزستـان، 19 ارديبهشت 1358.

2- تخت جمشيد(پرسپوليس)، استان فارس، 19 ارديبهشت 1358.

3- ميدان نقش جهان، اصفهـان، 19 ارديبهشت 1358.

4-تخت سليمان، سال 1382.

5- پاسارگاد، سال 1383.

6- منظر تاريخي و فرهنگي بم،سال 1384.

7- گنبـد سلطانيـه ، 1385.

8- بيستـون، 1385.

9- كليساهاي آذربايجان(كليساهاي ارامنه)، تيرماه 1387.

10- سـازه هاي آبي، تاريخي شوشتري،سال 1388.

11- بازار تبريز.

12- بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي.

13- باغ هاي ايراني.

14- مسجد جامع اصفهان.

15- برج گنبد قابوس.


منبـع: www.irunesco.org


[ یکشنبه یازدهم تیر 1391 ] [ 10:31 AM ] [ نوشته شده توسط نیلوفر رهگذر ]
سخن نویسنده

به نام خدای دوست


این فضا را با امید به ایجاد ارتباطی دوستانه و هم اندیشی آزادانه ایجاد کردم.
باشد که بیاموزم هر آنچه نمی دانم...

کلام آخر :
خداوندا ، آنگونه زنده ام بدارکه نشکند دلی از زنده بودنم
و آنگونه بمیران که به وجد نیاید کسی از نبودنم.

( آمین)
نيلوفر.ر
فال حافظ